ขอบคุณ “แมทธิว” : ผลวิจัยชี้เป็นจุดเปลี่ยนสำคัญ กระตุ้นสังคมไทยตระหนักภัยโควิด-19 [ผลวิจัย ฉบับเต็ม]

23 เมษายน 2563 กรุงเทพฯ | ศูนย์ชัวร์ก่อนแชร์ | พีรพล อนุตรโสตถิ์

  • BACKYARD เผยผลวิจัยจากข้อมูลบนโลกออนไลน์ ตลอดกว่า 3 เดือนที่ผ่านมา
  • ชี้ว่า “จุดตระหนัก” ตื่นตัวภัยโควิด-19 ของสังคมไทย เป็นช่วงเวลาที่ “แมทธิว” ดาราดัง ออกมาเปิดเผยว่าตนเองติดเชื้อ
  • ข้อมูลเกี่ยวกับ “ฟ้าทะลายโจร” ถูกนำไปสร้างเป็นข้อมูลเท็จมากที่สุด
  • ตามมาด้วยอีกสารพัดวิธีในการป้องกันและรักษาโควิด
  • “รัฐบาล” “หน้ากากอนามัย” “มาตรการ” ติดอันดับคำที่ถูกคนไทยพูดถึงคู่กับ โควิด-19 มากที่สุด

ปรากฏการณ์บนโลกออนไลน์ ถูกจับภาพไว้ให้เห็นความเป็นไปของสังคม ด้วยเทคโนโลยีเอไอ วิเคราะห์สุ้มเสียง สะท้อนหนึ่งใน “ความรู้สึก” ของสังคมไทย ที่เข้าถึงโซเชียลได้เป็นอย่างดี

จากกราฟภาพรวม ความสูงของเส้นสีแดง บ่งบอกถึงปริมาณกระแสความสนใจ ซึ่งมาถีบตัวอย่างสูงในช่วงวันที่ 13-14 มีนาคม 2563 ซึ่งตรงกับปรากฏการณ์ที่หลายคนอาจจะจำได้ เมื่อ “แมทธิว” ดาราดังอัดคลิปเปิดเผยว่าตนเองติดเชื้อ

ย้อนดูคลิปที่เป็นตัวจุดปรากฏการณ์ เมื่อ 13 มีนาคม 2563

และคลิปล่าสุดจาก “ลีเดีย” เมื่อ 23 เมษายน 2563 หรือกว่า 40 วันผ่านมา

View this post on Instagram

คำว่า “ขอบคุณ” คงไม่เพียงพอ กับการที่คุณได้ต่อเวลาชีวิตและให้โอกาสเราได้ใช้เวลาอยู่กับคนที่เรารัก ขอขอบคุณทุกท่านที่เสียสละเวลา ต้องห่างจากครอบครัวเป็นระยะเวลานานเป็นเดือนๆ กินนอนและกักตัวเองอยู่ที่โรงพยาบาล ขอบคุณที่อดทนเหนื่อยเพื่อช่วยเหลือชีวิตผู้อื่น ทั้งๆที่เป็นการเสี่ยงชีวิตของทุกท่านเอง ขอบคุณที่ให้กำลังใจพวกเราในยามที่เรากลัว ขอบคุณที่เป็นที่ยึดมั่นของจิตใจในช่วงเวลาที่ไม่มีอะไรแน่นอน ขอบคุณที่ทำให้พวกเรา และทั้งโลก ยังมีความหวังและมองเห็นแสงสว่างที่ปลายทาง คุณคือนักรบ “แถวหน้า” ที่สู้แทนพวกเรา คุณคือผู้ที่ทำให้เราชนะได้ คุณคือวีรบุรุษทของพวกเราทุกคน ครอบครัวของเราขอขอบคุณ: คุณหมอวิชัย เตชะสาธิต คณะผู้บริหาร และทีมโรงพยาบาลบำรุงราษฎร์ เป็นอย่างสูงที่ดูแลรักษาเรามาตลอดทั้งเดือนที่ผ่านมา คุณหมอพจน์ อินทลาภาพร และทีมโรงพยาบาลราชวิถี คุณหมอเอนก มุ่งอ้อมกลาง ผู้อำนวยการสถาบันป้องกันควบคุมโรคเขตเมือง คุณหมอพงศธร โตวิวัฒน์ และทีมโรงพยาบาลพระราม9 ดร. พิไลพันธ์ พุธวัฒนะ และคณะเทคนิคการแพทย์มหาวิทยาลัยมหิดล ดร.สุภาภรณ์ วัชรพฤษาดี @matthew.deane1

A post shared by Lydia Sarunrat Deane (@lydiasarunrat) on

ติดตามรายละเอียดงานผลการวิจัยฉบับเต็ม โดย ศูนย์วิจัยข้อมูลบนโลกออนไลน์ บริษัท แบ็คยาร์ด จำกัด ได้ด้านล่างนี้


ผลวิจัยชี้กรณี “แมทธิวรับติดโควิด-19” ทำสังคมตระหนักเรื่องโควิด-19 เป็นวงกว้าง ส่วน ”ฟ้าทะลายโจร” ถูกบิดเบือน FakeNews เยอะที่สุด ขณะที่ 7 อันดับที่คนพูดถึงบนออนไลน์มากสุด ”สวดมนต์ไล่โควิด” พุ่งสูงสุด

วันนี้ (23 เม.ย. 63) ศูนย์วิจัยข้อมูลบนโลกออนไลน์ บริษัท แบ็คยาร์ด จำกัด ได้เปิดเผย บทวิเคราะห์ข้อมูลเชิงลึกบนสื่อสังคมออนไลน์ ที่ได้รับการพูดถึงในประเด็นที่เกี่ยวข้องกับ COVID-19 ช่วงระยะเวลา 3 เดือน (1 มกราคม – 31 มีนาคม 2563) ผ่านช่องทางออนไลน์ทุกแหล่งข้อมูลที่รวบรวม พร้อมเปรียบเทียบกับรายงานสถานการณ์ เหตุการณ์สำคัญ และยอดผู้ติดเชื้อด้วยใช้เครื่องมือ Ladder Social Analytic ซึ่งเป็นเครื่องมือวิเคราะห์สุ้มเสียงของผู้ใช้งานผ่านช่องทางออนไลน์

โดยบทวิเคราะห์ชุดนี้ ถูกแบ่งออกเป็น 5 ส่วน ได้แก่ Overview, Mentioned Topics, Social Voice ในจังหวัดในประเทศไทย, Asking Topic ประเด็นที่สังคมออนไลน์ตั้งคำถามมากที่สุด และ Fake News จากการรวบรวมและวิเคราะห์ข้อมูลเชิงลึกบนสื่อสังคมออนไลน์ พบว่าในระยะเวลา 3 เดือน (1 มกราคม – 31 มีนาคม 2563) ประเด็นเกี่ยวกับ COVID-19 ถูกพูดถึงบนโลกออนไลน์กว่า 1,300,000 ครั้ง ซึ่งสังคมออนไลน์ให้ความสนใจเกี่ยวกับ “รัฐบาล” “หน้ากากอนามัย” และ “มาตรการ” ไม่ว่าจะในพื้นที่กรุงเทพฯ หรือต่างจังหวัดก็ตาม

และเมื่อพิจารณาเปรียบเทียบสถานการณ์ที่เกิดขึ้น กับ สุ้มเสียงที่ปรากฎบนโลกออนไลน์ ปรากฎข้อมูลเติบโตขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ 7 อันดับแรก ได้แก่

อันดับที่ 1 “สวดมนต์ไล่โควิด-19” ช่วงวันที่ 18 มีนาคม
อันดับที่ 2 ได้แก่ ”พรก.ฉุกเฉิน” 24 – 26 มีนาคม
อันดับที่ 3 ได้แก่ “แมทธิว ดีน ติดโควิด-19” 13 – 14 มีนาคม
อันดับที่ 4 ได้แก่ “มาตรการแจกเงินเยียวยา” 6 มีนาคม
อันดับที่ 5 ได้แก่ “เคสปู่ยาติดโควิด-19 ลามถึงหลาน” 26 – 27 กุมภาพันธ์
อันดับที่ 6 ได้แก่ “หลังจากอู่ฮั่นประกาศปิดเมือง” 23 – 31 มีนาคม และ
อันดับที่ 7 ได้แก่ “คนไทยกลับจากอู่ฮั่น” 4 กุมภาพันธ์

และแม้ว่า “มาตรการ” จะเป็นประเด็นแรกที่สังคมออนไลน์ให้ความสนใจ แต่ก็ถูก “รัฐบาล” แซงขึ้นมาได้ภายในระยะเวลาอันสั้น รวมไปถึงคำว่า “รัฐบาล” กับ “มาตรการ” ที่ดูเหมือนจะเป็นของคู่กัน เพราะมีเปอร์เซ็นต์ความสัมพันธ์สูงมากถึง 95% เมื่อตรวจสอบประเด็นที่ถูกพูดถึงในระบบ พบว่าสุ้มเสียงในโลกออนไลน์ส่วนใหญ่เป็นการเรียกร้องให้มีมาตรการต่างๆ มารองรับกับสถานการณ์โควิด-19

และเมื่อจำแนกข้อมูลรายจังหวัดที่ได้รับการพูดถึงบนโลกออนไลน์ พบข้อมูลที่น่าสนใจว่า จำนวนของผู้ติดเชื้อ COVID-19 เริ่มสูงขึ้นนับตั้งแต่ กรณี “แมทธิว ดีน ออกมาเปิดเผยว่า ตนเองติด COVID-19” เชื่อมโยงสนามมวยในกรุงเทพฯและสนามมวยในต่างจังหวัด ต่อมาเมื่อมีกรณี “ปิดเมืองบุรีรัมย์” รวมทั้งกรณี “คนกลับจากการร่วมกิจกรรมทางศาสนาในมาเลเซีย” 3 กรณีนี้ส่งผลทำให้จำนวนการพูดถึง COVID-19 เชื่อมโยงกับต่างจังหวัดมีสัดส่วนที่โดดเด่นขึ้นด้วย สูงถึง 69% ของทั้งหมด

และสำหรับจังหวัดที่เป็นเมืองท่องเที่ยว เช่น เชียงใหม่ ภูเก็ต ชลบุรี เป็นต้น กลุ่มคำที่มีความเกี่ยวข้องกับ COVID-19 ที่สื่อสังคมออนไลน์นิยมพูดถึง 3 กลุ่มคำแรก ก็มักจะเป็น “นักท่องเที่ยว”, “มาตรการ” และ “นายก” (จากทั้งหมด 224 กลุ่มคำ) ซึ่งข้อมูลที่น่าสนใจพบว่าส่วนใหญ่ คำว่า “นายก” หรือ นายกรัฐมนตรีมักจะได้รับการพูดถึงบนโลกออนไลน์ โดยผูกโยงเกี่ยวกับเรื่องสถานการณ์โควิด-19 ในแต่ละจังหวัดร่วมด้วย

นอกจากนี้ประเด็นที่สังคมออนไลน์ ตั้งคำถามมากที่สุด พบว่าภายใน 1 สัปดาห์ (24 – 31 มีนาคม 2563) มีการตั้งโพสต์ กระทู้ หรือเอกสารที่มีการตั้งประเด็นสอบถาม ภายใต้สถานการณ์การแพร่ระบาด COVID-19 กว่า 5,534 ครั้ง ซึ่งมักตั้งคำถามเกี่ยวกับมาตรการ ผลิตภัณฑ์ที่จำเป็น และประกัน
(1) มาตรการ สังคมออนไลน์ให้ความสนใจเกี่ยวกับเรื่องประกันสังคม, เงินชดเชย/เงินเยียวยา, แรงงานนอกระบบ, การพักชำระหนี้ และการลดดอกเบี้ย ตามลำดับ
(2) ผลิตภัณฑ์ที่จำเป็น สังคมออนไลน์ให้ความสนใจเกี่ยวกับหน้ากากอนามัย, แอลกอฮอล์, อุปกรณ์ทางการแพทย์, เจลล้างมือ, และวัคซีนตามลำดับ
(3) ประกัน สังคมออนไลน์ให้ความสนใจเกี่ยวกับประกัน COVID-19, ประกันภัย, ประกันสุขภาพ, ประกันชีวิต และประกันอุบัติเหตุ ตามลำดับ

ในส่วนของ Fake News ประเด็นข่าวปลอมภายใต้สถานการณ์ COVID-19 พบว่าภายใน 1 สัปดาห์ (24 – 31 มีนาคม 2563) มีการพูดถึงกลุ่มคำที่มีแนวโน้มเป็นประเด็น Fake News กว่า 1,255 ครั้ง ซึ่งได้แก่ สมุนไพร, ฟ้าทะลายโจร, น้ำเกลือ, ผ้าอนามัย และดื่มน้ำอุ่น

สำหรับประเด็นสมุนไพร และฟ้าทะลายโจรนั้น การพูดถึงส่วนใหญ่มาจากโพสต์ขายผลิตภัณฑ์ที่มีสมุนไพร และ/หรือ ฟ้าทะลายโจรเป็นส่วนผสม โดยใช้ข้อความที่มีแนวโน้มจะก่อให้เกิดประเด็นที่บิดเบือน และสร้างความเข้าใจผิดแก่สังคมออนไลน์ได้ ดังจะเห็นได้จากโพสต์ที่มีการระบุชัดเจนว่า “ยับยั้งการติดเชื้อได้” หรือ “ต้มสมุนไพรแก้โรคโควิด-19ได้” ซึ่งประเด็นนี้ ผู้วิจัยแนะนำให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เร่งสร้างความเข้าใจที่ถูกต้องเพื่อไม่ให้มีการบิดเบือน ขยายผล จนนำไปสู่ข้อความหรือความเข้าใจอันเป็นเท็จ

รายนามผู้จัดทำบทวิเคราะห์ : คุณกิตติพงศ์ กิตติถาวรกุล กรรมการบริหารและผู้ร่วมก่อตั้ง บริษัท แบ็คยาร์ด จำกัด และทีม Business Analyst ประกอบด้วย คุณจุฑาทิพย์ พูลเกษร, คุณพัชรี เจริญวิไลสุข และคุณกันติยาภรณ์ ขวัญพรม